Podstawowa triada Peirce'owska ustanawiająca meta-strukturę, według której budowane są pozostałe triady, to Pierwsze, Drugie, Trzecie. W liście do lady Welby z 12 października 1904 definiuje je w sposób elegancki i zwięzły, choć może nie idealnie przejrzysty:
Przykładem Pierwszego są doznawane jakości (ale w oderwaniu od sytuacji ich doświadczenia). Przykładem takiej podstawowej jakości może być kolor, np. czerwona barwa doświadczana sama w sobie (nie jako atrybut przypisywany konkretnemu obiektowi). Przejawami Drugiego są wszelkie relacje diadyczne, takie jak faktyczne interakcje między konkretnymi obiektami w świecie, konkretne własności obiektów itp. Trzecie dotyczy systemiczności, czyli opisaniu relacji poprzez ogólną regułę czy prawo. Opisuje już nie same pierwotne jakości i nie fizyczne obiekty i zjawiska, ale również mentalne sądy na temat jakości, obiektów i zjawisk.
Być może kategorie Peirce mogą rzucić światło na odczuwalny rozdźwięk między metodami jakościowymi a ilościowymi. Metody jakościowe koncentrują się na Pierwszym w tym sensie, że starają się być wierne jednostkowości badanego obiektu. Starają się odnaleźć charakterystyczne dla niego jakości, nie boją się też włączać indywidualnego doświadczenia badacza. Metody ilościowe korzystają z Drugiego – liczby są szczególnym przykładem relacji porządkującej elementy w zbiorze. Porównując obiekty ilościowo zaciera się ich indywidualny charakter poprzez umieszczenie na wspólnej skali. Większość logik formalnych również zbudowana jest na relacjach diadycznych; Peirce podkreśla to odnosząc się do prac Russella i Whiteheada.
Peirce zwracał uwagę, że rodzajem relacji kategorii Drugiego jest relacja między bezpośrednią przyczyną a skutkiem, rozważana jednak nie jako ogólne prawo (to byłoby domeną Trzeciego), ale konkretny przejaw jego egzekucji. Rozwijając tę myśl, można przeanalizować różne rodzaje wyjaśnień przyczynowych w tych kategoriach.