Ślad:

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersja
Nowa wersja		Poprzednia wersja
dynamika_vs_statyka [2021/09/27 21:17] – Perspektywa socjoniczna zubekjdynamika_vs_statyka [2021/11/23 22:46] (aktualna) – edycja zewnętrzna 127.0.0.1
Linia 3: Linia 3:
 Dychotomię dynamika-statyka można ją uznać za jedno z podstawowych rozróżnień metafizycznych. Historycznie uwypukla się, gdy  porównujemy filozofię [[Heraklit|Heraklita]] i [[Parmenides|Parmenidesa]]. Rozróżnienie dynamicznego i statycznego punktu widzenia ma znaczenie dla rozważań nad naturą języka, opisu i metodologii badań naukowych. Dychotomię dynamika-statyka można ją uznać za jedno z podstawowych rozróżnień metafizycznych. Historycznie uwypukla się, gdy  porównujemy filozofię [[Heraklit|Heraklita]] i [[Parmenides|Parmenidesa]]. Rozróżnienie dynamicznego i statycznego punktu widzenia ma znaczenie dla rozważań nad naturą języka, opisu i metodologii badań naukowych.
  
-Próbując opisać przejawy dynamiki i statyki, szybko odkrywamy podstawowe różnice między nimi. Konwencjonalny język sam bazuje na statycznych strukturach, w związku z czym pozwala opisywać bezpośrednio jedynie inne statyczne struktury. W celu opisu dynamiki wprowadzamy pojęcie zmiany jako różnicy (statycznych) stanów pomiędzy wyróżnionymi punktami w czasie – to stanowi podstawową definicję systemu dynamicznego. Choć teoretycznie taki opis można dowolnie uszczegóławiać, intuicyjnie wydaje się on ograniczony. Z drugiej strony można argumentować, że jako żywe organizmy funkcjonujemy w z gruntu dynamicznym świecie. Nasze doświadczenie na podstawowym poziomie jest dynamiczne, a statyczne elementy wyłaniają się jako abstrakcje.+Próbując opisać przejawy dynamiki i statyki, szybko odkrywamy podstawowe różnice między nimi. Konwencjonalny język sam bazuje na statycznych strukturach, w związku z czym pozwala opisywać bezpośrednio jedynie inne statyczne struktury. W celu opisu dynamiki wprowadzamy pojęcie zmiany jako różnicy (statycznych) stanów pomiędzy wyróżnionymi punktami w czasie – to stanowi podstawową definicję systemu dynamicznego. Choć teoretycznie taki opis można dowolnie uszczegóławiać, intuicyjnie wydaje się on ograniczony. Z drugiej strony można argumentować, że jako żywe organizmy funkcjonujemy w na wskroś dynamicznym świecie. Nasze doświadczenie na podstawowym poziomie jest dynamiczne, a statyczne elementy wyłaniają się jako abstrakcje.
  
 Podsumowując: w języku ujmujemy statykę bezpośrednio, a dynamikę pośrednio. W przeżywanym doświadczeniu dotykamy dynamiki bezpośrednio, a statyki pośrednio. Uzasadnia to traktowanie dynamiki i statyki raczej jako różnych – i komplementarnych – perspektyw niż jako ostrych przeciwieństw. Podsumowując: w języku ujmujemy statykę bezpośrednio, a dynamikę pośrednio. W przeżywanym doświadczeniu dotykamy dynamiki bezpośrednio, a statyki pośrednio. Uzasadnia to traktowanie dynamiki i statyki raczej jako różnych – i komplementarnych – perspektyw niż jako ostrych przeciwieństw.
 +
 +===== Substancja vs proces  =====
 +
 +Tradycyjna metafizyka substancji przyjmuje jako pierwotny statyczny punkt widzenia. Przypisuje realne istnienie obiektom składającym się z określonej substancji i posiadających konkretne własności. Pozostałe zjawiska traktuje jako manifestację interakcji obiektów. Zwolennicy metafizyki procesu doceniają dynamikę i uznają realność procesów jako takich. [[https://www.lehigh.edu/~mhb0/mhb0.html|Mark Bickhard]] twierdzi, że przyjęcie metafizyki procesu jest konieczne, żeby mówić o prawdziwej emergencji – w metafizyce substancji cała przyczynowość jest zawłaszczana przez najniższe poziomy opisu zjawiska i wyższe poziomy nie mogą realnie wpływać na niższe. Dzięki metafizyce procesu i emergencji wyjaśnienia naukowe nie muszą redukować wszystkich zjawisk jedynie do oddziaływań fizycznych obiektów, możliwe jest włączenie kategorii takich jak normy i wartości.
 +
 +Odmianę metafizyki procesu prezentuje [[Robert M. Pirsig]] jako metafizykę jakości (//metaphysics of quality//). Wprowadza on rozróżnienie między jakością dynamiczną a statyczną, gdzie dynamiczną jakość uznaje za źródłową i niedefiniowalną. Pirsig obwinia statyczną metafizykę substancji o wprowadzanie nazbyt sztywnych rozgraniczeń typu podmiot i przedmiot, subiektywne i obiektywne, dusza i ciało.
 +
 +===== Teoria systemów dynamicznych =====
 +
 +W teorii systemów dynamicznych dostrzega się konieczność mówienia jednocześnie o procesach i ich organizacji. Stabilna organizacja procesu dostarcza niezmienników koniecznych do wyróżnienia struktury bez odwoływania się do obiektów czy substancji. W [[ogólna teoria systemów|ogólnej teorii systemów]] Ludwig Bertalanffy proponował wyjaśnienia zjawisk oparte na organizacji (//top-down//) jako komplementarne względem wyjaśnień opartych na dynamice procesu (//bottom-up//).
 +
 +Podstawowy aparat matematyczny systemów dynamicznych – równania różniczkowe – również pokazuje konieczność podwójnego opisu: zachowanie układu opisywane jest przez równania dynamiki oraz określone warunki brzegowe. Te drugie mogą być interpretowane jako struktury wyższego poziomu, ograniczające dynamikę na niższym poziomie.
  
 ===== Socjonika ===== ===== Socjonika =====
  
-W [[socjonika|socjonice]] dychotomia dynamika-statyka jest jednym z szeregu nakładających się podziałów określających strategie przetwarzania bodźców o różnej charakterystyce (elementy metabolizmu informacyjnego). Pojawia się tam ciekawe powiązanie tych dwóch punktów widzenia ze stopniem wyodrębnienia granic w percepcji rzeczywistości. Cytując [[http://socjonika.net/#!Elementy_informacyjne|Socjonika.net]]:+W [[socjonika|socjonice]] dychotomia dynamika-statyka jest jednym z szeregu nakładających się podziałów określających strategie przetwarzania bodźców o różnej charakterystyce (elementy metabolizmu informacyjnego). Pojawia się tam ciekawe powiązanie tych dwóch punktów widzenia ze stopniem wyodrębnienia granic w percepcji świata. Cytując [[http://socjonika.net/#!Elementy_informacyjne|Socjonika.net]]:
  
 » »
Linia 17: Linia 29:
 Opis korzystający ze statycznego języka będzie bardziej ostry, konkretny, zubożający kontekst, a opis starający się lepiej ująć dynamizm bardziej rozmyty, płynny, z bogatszym kontekstem. W szczególności, dążąc do oddania dynamiki w opisie, stopniowo zacierają się granice pomiędzy: Opis korzystający ze statycznego języka będzie bardziej ostry, konkretny, zubożający kontekst, a opis starający się lepiej ująć dynamizm bardziej rozmyty, płynny, z bogatszym kontekstem. W szczególności, dążąc do oddania dynamiki w opisie, stopniowo zacierają się granice pomiędzy:
   * formą a treścią,   * formą a treścią,
-  * procesem a efektem procesu,+  * procesem a rezultatem procesu,
   * autorem a wypowiedzią.   * autorem a wypowiedzią.